Geçtiğimiz günlerde Reddit sitesinde gerçekleşen ve internet aleminde kendinden sıkça bahsettiren r/place deneyinden bahsedeceğiz inşaallah.
Reddit 2015 yılında Amerika’da kurulmuş bir sosyal medya sitesi. Reddit, subreddits adı verilen çeşitli topluluklardan oluşur. Alt dizinlerin kendi sayfaları vardır ve belirli bir temaya, ilgi alanına veya inanca odaklanır. Ve bu alt dizinlerde yalnızca takip edilen konu hakkında paylaşımlar yapılır. Peki Reddit sitesinde yapılan bu r/place deneyi ne?
Sosyal deney olan r/place, 1 Nisan 2017 tarihinde başlamış ve 3 gün sürmüştü. 5 yıl süren sessizliğin ardından 28 Mart 2022 tarihinde, deneyin Nisan ayında tekrar açılacağı duyuruldu. 1 Nisan 2022 tarihinde tekrar açıldı ve 5 Nisan 2022 tarihinde sona erdi.
Deneyimiz şöyle; r/place isimli bir subreddit’te bembeyaz ve bomboş bir tuval Reddit kullanıcılarına açıldı. Açılan bu subreddit’te, kullanıcılar bir pikseli* 16 renkli bir paletten istedikleri bir renk ile boyayabileceklerdi. 1 milyon (1000x1000) piksele sahip bomboş bir tuval. Bu boyama işleminde ise tek bir kural var; Bir pikseli renklendirdikten sonra 5 dakika boyunca hiçbir pikseli renklendiremiyorsun. 4 gün boyunca bir kişinin 5 dakika kuralından kaynaklı olarak renklendirebileceği maksimum piksel sayısı 1,152. Yani 1 milyon piksel içinde yalnızca 1,152 tanesini bir kullanıcı renklendirebilir. Ki 2022 yılında, önce 1 milyon piksel olarak başlayan bu deney sonrasında 2 milyona ve en sonunda 4 milyon (2000x2000) piksel sayısına çıkarıldı. Yani deneyin sonunda 4 milyon piksel vardı ve bir kullanıcının maksimum boyayabileceği piksel 1,152 pikseldi. 4 milyon pikselde 1,152pikselin ne anlamı olabilir? Bu bomboş olan tuvale herhangi bir şey çizmek istediğinizi düşünecek olursak; 4 gün sürecek bu çizim. Ve bu çizimi yaparken kimsenin sizin piksellerinizi farklı renge boyamaması gerekiyor. Çünkü birinin maviye boyadığı pikseli bir başkası farklı bir renge boyayabiliyor. O zaman tek başınıza bu deneyde yapabileceğiniz çok bir şey yok. Tek başına sizin koyduğunuz renk pek anlamlı olmayacak.
Deneyin ilk kez yapıldığı 2017 yılında, insanlar subredditlerde bir araya gelerek planlı bir şekilde hareket ettiler. Herkes tuvalde yer edinmek istiyordu. Herkes iz bırakmak istiyordu. 3 Nisan 2017’de deney sona erdiğinde 90.000’den fazla kullanıcı tuvali görüntülüyor ve düzenliyordu. 3 günlük süreçte ise bir milyondan fazla kullanıcı, toplam 16 milyon pikseli renklendirmişti. Bu deney internet üzerinde fazlasıyla övgü alan bir deney olmuştu.
28 Mart 2022 tarihinde r/place’in tekrar aktif olacağı duyuruldu. Subreddit kullanıcıların erişimine 5 yıl aradan sonra tekrar açılacaktı. Bu sefer insanlar bu deneye hazırlıksız değillerdi. Ne olduğunu biliyorlardı. R/place'in tekrar aktif olacağını duyan insanlar, kendi toplulukları ile iletişime geçiyorlardı, projenin başlayacağı güne hazırlanıyorlardı. Yayıncılar bu konu hakkında videolar yaparak kendi kitlelerini bilgilendiriyorlardı. Nereye ne çizecekleri hakkında detaylı bilgilendirmeler yapıyorlardı. Kullanıcılar hazırdı. 1 Nisan 2022’de r/place erişime açıldı. 1 milyon piksele sahip bomboş bir tuval vardı kullanıcıların karşısında. 2017 yılında olduğu gibi. 2017 yılından farklı olan ise toplulukların hemen organize olmasıydı. Discord’da sunucular kurmuş, odalar kurmuşlardı. Çizmek istedikleri şey için ayrı odalar, çizileni korumak, savunmak için ayrı ayrı odalar kurdular. Deneye olan ilgi, geçen seferkinden çok daha fazlaydı. Katılım çok fazlaydı. İlerleyen günlerde bu yoğunluktan dolayı piksel sayısı iki katına çıkartılarak, 2 milyon piksele ulaştı. Renk paleti de genişledi. 2 milyona çıkan piksel sayısı son bir genişleme ile 4 milyona ulaştı. 3 Nisan itibariyle, 6 milyondan fazla kullanıcı tarafından, saatte 2,5 milyondan fazla piksel hızında yaklaşık 72 milyon piksel yerleştirildi.
Kimi kitleler ülkelerinin bayraklarını çizdi, kimileri firmaları ile alakalı çizimler yaptı. Kimileri sadece fanı olduğu film ile alakalı çizimler yaptı. Ortaya çıkan son görüntünün, 2017 yılında ortaya çıkan görüntü ile ortak noktasının ikisinde de yapılan çizimlerin çoğunun milliyetçi olması dendi. Ukrayna’ya destek çizimleri yapıldı.
Yayıncılar, yayın platformlarında anlık olarak yüksek izlenmelere ulaştılar. Kanadalı bir yayıncı olan xQc anlık 233.000 izleyici sayısı zirveye ulaştı. İzleyicileri ile, insanların yaptıkları çizimleri sabote etmeye başladı. Ve çok hızlı bir şekilde birçok çizimi sabote etmeye başladılar. 233.000 bin kişiye karşı savunma yapmak oldukça zordu ve insanlar bu durumdan çok fazla şikayetçiydi. Belki günlerini vererek çizdikleri çizimler teker teker yok oluyordu. Reddit yöneticileri tarafından xQc yayıncısının izleyicilerinin r/place’e girmesi yasaklandı. Yayıncı xQc bir saat içinde, altı yıllık yayın hayatında aldığından çok daha fazla ölüm tehdidi aldığını söyledi.
Washington Post, Place'i 2006'da her pikselin bir dolara satıldığı, bir milyon piksellik bir web sitesi olan The Million Dollar Ana Sayfası ile karşılaştırdı. Deneyin 2022 yılında yapılan tekrarı, Reddit'in günlük aktif kullanıcılarının tüm zamanların zirvesine ulaşmasına neden oldu.
Ortak değerlere sahip insanlar bir araya gelip kendi değerlerini yansıttılar. Aynı ideallere sahip insanlar birbirlerini bulup koordine oldular. Anlaşmalar yaptılar, başkalarının alanlarını ele geçirdiler. Aynı yöne bakan, aynı yolda ilerleyen insanlar kendi medeniyetlerini inşa ettiler. Ve bunları inşa ederken tek başlarına değil birlik olarak gerçekleştirdiler.
Yazının başında tek başına sizin koyduğunuz renk pek anlamlı olmayacak demiştik. Anlamlı olmanın dışında piksele koymuş olduğunuz renk görülmeyecekti bile. Belki çok dikkatli bakılırsa ve yakınlaştırma yapılırsa görülecekti. Ama her bir renk, topluluklar bir araya geldiğinde önemliydi.
Ve insanlarda bunun farkındaydı. Birlik oldular, organize oldular. Planlı, programlı hareket ettiler. Aynı hedefe ulaşmak isteyen insanlar parça parça olmadılar, bir bütün olarak ilerlediler. Yapmak istedikleri çizimleri o bembeyaz tuvale yerleştirdiler. Günün sonunda r/place kapandı her yeri yeniden bembeyaz oldu fakat insanlar son tablo da istedikleri çizimleri yerleştirdiler. Belki 4 gün boyunca yoruldular ama birlikteliklerini bozmayıp, direnenler günün sonunda istedikleri meyveyi elde ettiler.
İster hak için olsun ister batıl için, birlik ve sabır ile başarıya ulaşma ihtimali artıyor. En azından deneyde bunu görmüş olduk. 4 gün boyunca direnenler, organize olup birlikte hareket edenler tuvalin son halinde bulunurken; Pes edenler, bölünenler tuvalden silinip gitti.
*Piksel: Bilgisayar ve telefon başta olmak üzere birçok dijital, ekran ve göstergede görüntünün elde edilmesini sağlayan ve kontrolü yapılabilen en küçük birime piksel denir.
